Direct naar de hoofdinhoud
Autism Stem Care · Istanbul

Stamcel­therapie bij autisme: klinische studies en bewijs

Overzicht van het klinisch onderzoek

Alle gecontroleerde en open-label studies die we konden verifiëren, met deelnemersaantallen, uitkomsten, bijwerkingen en beperkingen, en met links naar PubMed en ClinicalTrials.gov. Laatst gecontroleerd in september 2026.

Een wetenschapper in steriele kleding aan het werk bij een veiligheidswerkbank in een schoon laboratorium
Klinische zorg · Istanbul, Turkije
kinderen in de grootste placebogecontroleerde studie
180kinderen in de grootste placebogecontroleerde studie
grote Duke-studies die hun primaire eindpunt niet haalden
2grote Duke-studies die hun primaire eindpunt niet haalden
studies gebundeld in de meest geciteerde meta-analyse
11studies gebundeld in de meest geciteerde meta-analyse
stamcel- of exosoom­producten goedgekeurd voor autisme
0stamcel- of exosoom­producten goedgekeurd voor autisme

Stand van het onderzoek

Stamcel­therapie bij autisme is sinds 2013 in een klein aantal klinische studies onderzocht. Vroege open-label studies meldden verbeteringen, en in de meeste daarvan was de veiligheid op korte termijn aanvaardbaar. Maar de twee grootste gerandomiseerde, placebogecontroleerde studies, allebei uitgevoerd aan Duke University, haalden hun primaire eindpunten niet.

Geen enkel stamcel- of exosoomproduct is door de FDA of het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) goedgekeurd voor autisme. Elke regeneratieve behandeling die nu voor autisme wordt aangeboden, ook de onze, is experimenteel. Op deze pagina leest u wat er werkelijk is gemeten. Zo kunt u de claims van elke kliniek, ook die van ons, toetsen aan wat er is gepubliceerd.

  • De grootste placebogecontroleerde studies vonden geen significant effect op hun primaire uitkomstmaten.
  • Open-label studies melden verbetering, maar zonder controlegroep valt niet te onderscheiden wat het effect van de behandeling is en wat voortkomt uit ontwikkeling, andere therapieën of verwachtingen.
  • In gepubliceerde studies was de veiligheid op korte termijn aanvaardbaar; de veiligheid op lange termijn is niet vastgesteld.
  • Exosomen zijn alleen bij dieren onderzocht; de eerste studies bij mensen met autisme werven nog deelnemers.

Gecontroleerde studies

Dit zijn de studies die kunnen aantonen of de cellen het verschil maakten, en niet de tijd, de ontwikkeling of de verwachtingen.

Gecontroleerde studies
Dawson G et al. (2020) · J PediatrPubMed 32444220Gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd (fase II)180 kinderen, 2⁠–⁠7 jaarEén intraveneus infuus met navelstreng­bloed van het kind zelf of van een donorPrimair eindpunt niet gehaald: in de groep als geheel geen verbetering in sociale communicatie (VABS-3 Socialization), autisme­symptomen of woordenschat. Alleen verkennende signalen bij kinderen zonder verstandelijke beperking.Veilig en goed verdragen.Follow-up van zes maanden; bevindingen in subgroepen leveren alleen hypothesen op.
Kurtzberg J (Duke University) (2026) · ClinicalTrials.govNCT04089579Gerandomiseerde, viervoudig blinde, placebogecontroleerde cross-overstudie (fase II)137 kinderen, 4⁠–⁠11 jaarEén intraveneuze dosis MSC’s uit navel­streng­weefsel van een donor (6 miljoen cellen/kg)Primair eindpunt niet gehaald: de VABS-3-score voor sociaal functioneren en communicatie steeg 3,35 punten met MSC’s, tegenover 2,03 met placebo (p = 0,35).De tabellen met bijwerkingen zijn samen met de registerresultaten gepubliceerd.De resultaten staan op ClinicalTrials.gov; er is nog geen tijdschriftartikel verschenen (september 2026).
Chez M et al. (2018) · Stem Cells Transl MedPubMed 29405603Gerandomiseerde, geblindeerde, placebogecontroleerde cross-overstudie29 kinderen, 2⁠–⁠6 jaarIntraveneus infuus met het eigen, opgeslagen navelstreng­bloed van het kindOp geen enkel eindpunt een statistisch significant verschil; wel trends richting betere socialisatie.Geen ernstige bijwerkingen.Kleine steekproef; metingen na 12 en 24 weken per fase.
Sharifzadeh N et al. (2021) · Asia Pac PsychiatryPubMed 33150703Gerandomiseerde gecontroleerde studie zonder placebo of schijnbehandeling32 kinderen, 5⁠–⁠15 jaarTwee intrathecale injecties met MSC’s uit het eigen beenmerg van het kind, als aanvulling op revalidatie en risperidonOver 12 maanden geen verschil tussen de groepen op CARS, GARS-II of de CGI-schaal voor algehele verbetering; de CGI-ernstscore verbeterde meer in de celgroep.Gemeld als veilig en uitvoerbaar.Gezinnen en beoordelaars wisten wie behandeld werd; slechts 14 kinderen kregen cellen.

Open-label­studies

Deze studies hadden geen placebogroep, of deelden kinderen zonder randomisatie in groepen in. Ze zijn nuttig om de veiligheid te beoordelen en om uitkomstmaten te kiezen, maar ze kunnen niet aantonen dat de gemelde veranderingen door de behandeling kwamen.

Open-label­studies
Lv YT et al. (2013) · J Transl MedPubMed 23978163NCT01343511Niet-gerandomiseerd, open-label, met een controlegroep die alleen revalidatie kreeg (fase I/II)37 kinderen, 3⁠–⁠12 jaarVier infusies, één per week, met mononucleaire cellen uit navelstreng­bloed, al dan niet gecombineerd met MSC’s uit de navelstreng; intraveneus en intrathecaalNa 24 weken grotere verbeteringen gemeld op CARS, ABC en CGI dan met alleen revalidatie.Geen ernstige bijwerkingen gemeld.Niet gerandomiseerd of geblindeerd; gesponsord door het commerciële bedrijf dat de cellen leverde.
Dawson G et al. (2017) · Stem Cells Transl MedPubMed 28378499Open-label, één groep (fase I)25 kinderen, 2⁠–⁠6 jaarEén intraveneus infuus met het eigen, opgeslagen navelstreng­bloed van het kindDe beoordelingen door ouders en clinici verbeterden in de eerste zes maanden, sterker bij kinderen met een hoger non-verbaal IQ.Over een periode van 12 maanden veilig en goed verdragen.Geen controlegroep; opgezet om uitkomstmaten te kiezen voor de latere gerandomiseerde studie.
Sun JM et al. (2020) · Stem Cells Transl MedPubMed 32531111Open-label, één groep (fase I)12 kinderen, 4⁠–⁠9 jaarEén tot drie intraveneuze doses MSC’s uit navel­streng­weefsel van een donor (2 miljoen cellen/kg)6 van de 12 kinderen verbeterden op ten minste twee autismematen.Bij sommige kinderen onrust bij het inbrengen van het infuus; 5 kinderen ontwikkelden nieuwe anti-HLA-antistoffen, zonder klachten.Geen controlegroep; de gerandomiseerde vervolgstudie (NCT04089579) haalde haar primaire eindpunt niet.
Nguyen Thanh L et al. (2021) · Stem Cells Transl MedPubMed 32902182NCT03225651Open-label, één groep30 kinderen, 3⁠–⁠7 jaarTwee intrathecale infusies van mononucleaire cellen uit het eigen beenmerg van het kind, met zes maanden ertussen (beenmergafname onder algehele narcose), plus 8 weken begeleiding volgens het Early Start Denver ModelDe mediane CARS-score daalde van 50 naar 46,5; de mediane adaptieve Vineland-score steeg van 53,5 naar 60,5.Geen ernstige bijwerkingen gemeld.Geen controlegroep; het effect van de cellen valt niet los te zien van het begeleidingsprogramma en de ontwikkeling.

Overzichts­studies

Reviews bundelen of beoordelen de studies hierboven. Hun conclusies zijn nooit sterker dan de studies waarop ze steunen.

Overzichts­studies
Villarreal-Martínez L et al. (2022) · Stem Cell Rev RepPubMed 34515938Systematische review en meta-analyse: 11 studies, 461 patiëntenDe scores op beoordelingsschalen verbeterden na behandeling (CARS −9,1 punten). Meest voorkomende bijwerkingen: koorts, hyperactiviteit, braken, hoofdpijn en agressiviteit; geen ernstige voorvallen gemeld.Combineerde gecontroleerde en ongecontroleerde voor- en nametingen, waardoor een deel van de verandering voortkomt uit het verstrijken van de tijd en andere therapieën.
Qu J et al. (2022) · Front PediatrPubMed 35601435Meta-analyse van 5 gecontroleerde studiesCARS-score ongeveer 6 punten lager dan bij controlegroepen die alleen revalidatie kregen, maar geen verschil in de door clinici beoordeelde algehele verbetering (62% tegenover 60%) of in bijwerkingen.De auteurs wijzen op kleine studies, niet-gestandaardiseerde toedienings­wegen en doses, en een korte follow-up.
Paton MCB et al. (2022) · CytotherapyPubMed 34384698Systematische review naar de veiligheid van donornavelstrengbloed bij neurologische aandoeningen: 10 studies, 361 deelnemersGeen ernstige bijwerkingen die zeker of waarschijnlijk met de infusie samenhingen; geen graft-versus-hostziekte of tumorvorming gemeld.Betreft navelstreng­bloed, geen in kweek vermeerderde MSC- of exosoom­producten.
Price J. (2020) · Mol AutismPubMed 32448347Review van gepubliceerde gegevens uit klinische studiesPlaatst kanttekeningen: er is geen therapeutisch aangrijpings­punt vastgesteld en de therapeutische aanpak vertoont zwakke punten.Beveelt vóór verdere studies beter preklinisch onderzoek, biomarkers en celkarakterisering aan.
Narzisi A et al. (2022) · Brain SciPubMed 35892433Redactioneel artikelConcludeert dat er geen solide bewijs is om stamcellen bij kinderen met autisme in de klinische praktijk toe te passen.Expertopinie.
Narzisi A et al. (2023) · Front PsychiatryPubMed 37854442PerspectiefartikelPleit voor gematigde verwachtingen en zorgvuldig opgezette gecontroleerde studies.Expertopinie.
Xu M et al. (2026) · J Transl MedPubMed 41862938Narratieve review (2026)Vat het opkomende bewijs over MSC’s samen, evenals de open vragen over werkingsmechanisme, dosering en patiëntselectie.Narratieve review, geen gepoolde analyse.

Exosoom­therapie

Exosomen zijn celvrije blaasjes die mesenchymale stromacellen afgeven. Bij autisme staat hun toepassing nog verder aan het begin dan celtherapie:

Exosoom­therapie
Mohtashami T et al. (2026) · Behav Brain ResPubMed 42759891Meta-analyse van 5 preklinische studies bij muizenVan MSC’s afgeleide blaasjes verbeterden in diermodellen het sociale gedrag, verminderden repetitief gedrag en verlaagden ontstekingscytokinen.Alleen dierexperimentele gegevens; de auteurs vragen om meer preklinisch onderzoek vóór klinische toepassing.
Dongfang People's Hospital (2025) · ClinicalTrials.govNCT07243561Fase 1/2-studie in China, gepland met 60 kinderen van 3–7 jaarOnderzoekt een neusspray met exosomen van MSC’s uit de navelstreng. De werving loopt; nog geen resultaten.Registratie is geen goedkeuring en geen bewijs van effect.
Iffat Anwar Medical Complex (2024) · ClinicalTrials.govNCT06600529Studie in Pakistan, gepland met 100 kinderen van 3–12 jaarCombineert fotobiomodulatie, plaatjesrijk plasma en exosomen uit de navelstreng. De werving loopt; nog geen resultaten.Met drie interventies tegelijk is een eventuele verandering niet aan de exosomen toe te schrijven.

De FDA heeft geen enkel exosoomproduct goedgekeurd en heeft publiekelijk gewaarschuwd voor niet-goedgekeurde exosoom­producten. Beweringen over resultaten van exosomen bij kinderen met autisme zijn nog aan geen enkele gepubliceerde studie bij mensen te toetsen.

Claims van klinieken toetsen

Dezelfde toetsen gelden voor elke kliniek, ook voor de onze.

  1. 01Een “succes­percentage”

    Cijfers als “80% van de kinderen ging vooruit” komen meestal uit ongecontroleerde rapportages van ouders. Ook kinderen in placebogroepen gaan vooruit: in de MSC-studie van Duke ging de placebogroep 2,03 punten vooruit op de hoofdschaal, tegenover 3,35 met cellen. Dat verschil was niet significant.

  2. 02Een ingetrokken studie

    Een studie uit 2019 naar MSC’s uit navelstrengen van donoren bij kinderen met autisme (Riordan et al., Stem Cells Translational Medicine) is in 2021 ingetrokken. Sommige klinieken verwijzen er op hun website nog steeds naar. Een ingetrokken studie is geen bewijs.

  3. 03“Geregistreerde klinische studie” als verkoopargument

    Een vermelding op ClinicalTrials.gov betekent dat een studie is geregistreerd, niet dat ze is beoordeeld, goedgekeurd of succesvol was. Vraag of gezinnen moeten betalen om mee te doen: een studie waarvoor deelnemers betalen, is geen onafhankelijke studie.

  4. 04Mechanisme in plaats van uitkomst

    Uitleg over ontstekingen, microglia of paracriene signalering beschrijft hypothesen. Waar het om gaat, is of kinderen in gecontroleerde studies meetbaar beter af waren dan kinderen die een placebo kregen.

  5. 05Beloften van genezing of garanties

    Geen enkele gepubliceerde studie onderbouwt de bewering dat stamcellen of exosomen autisme genezen. Een kliniek die genezing of een gegarandeerd resultaat belooft, beschrijft niet wat het onderzoek laat zien.

Wat dit voor u betekent

Wij bieden in Istanbul experimentele MSC- en exosoom­protocollen aan, en we zijn ervan overtuigd dat gezinnen alleen een eerlijke afweging kunnen maken als ze het volledige beeld kennen, inclusief de negatieve studies. Onze artsen beoordelen het medisch dossier van elk kind voordat ze een advies geven, en die beoordeling kan ook eindigen met het advies om ervan af te zien.

Zet de reguliere ondersteuning voort: logopedie, ontwikkelings- en onderwijsprogramma’s, en medische zorg bij slaapproblemen, spijsverterings­klachten of epileptische aanvallen. Een regeneratieve behandeling mag alleen een aanvulling zijn die u met de eigen artsen van uw kind bespreekt, nooit een vervanging.

Werft een geregistreerde, placebogecontroleerde studie kinderen zoals het uwe? Dan levert deelname vaak de meeste inzichten op, voor uw kind en voor elk gezin dat na u komt. Ook die mogelijkheid bespreken we graag met u.

Veelgestelde vragen

Nee. De FDA en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) hebben geen enkel stamcel- of exosoomproduct voor autisme goedgekeurd. Goedgekeurde stamcel­producten zijn beperkt tot specifieke toepassingen, zoals navelstreng­bloed bij bepaalde bloedziekten en één MSC-product tegen graft-versus-hostziekte bij kinderen. Behandelingen voor autisme worden aangeboden als experimentele ingrepen.

Bronnen

Alle bronnen zijn op 24 september 2026 gecontroleerd in PubMed en ClinicalTrials.gov. Titels staan in het oorspronkelijke Engels.

  1. Dawson G, Sun JM, Baker J, et al. A Phase II Randomized Clinical Trial of the Safety and Efficacy of Intravenous Umbilical Cord Blood Infusion for Treatment of Children with Autism Spectrum Disorder. J Pediatr. 2020;222:164-173.e5. PMID 32444220
  2. Kurtzberg J (Duke University). hCT-MSC in Children With Autism Spectrum Disorder — phase II results. ClinicalTrials.gov (2026). NCT04089579
  3. Chez M, Lepage C, Parise C, et al. Safety and Observations from a Placebo-Controlled, Crossover Study to Assess Use of Autologous Umbilical Cord Blood Stem Cells to Improve Symptoms in Children with Autism. Stem Cells Transl Med. 2018;7(4):333-341. PMID 29405603
  4. Sharifzadeh N, Ghasemi A, Tavakol Afshari J, et al. Intrathecal autologous bone marrow stem cell therapy in children with autism: A randomized controlled trial. Asia Pac Psychiatry. 2021;13(2):e12445. PMID 33150703
  5. Lv YT, Zhang Y, Liu M, et al. Transplantation of human cord blood mononuclear cells and umbilical cord-derived mesenchymal stem cells in autism. J Transl Med. 2013;11:196. PMID 23978163
  6. Dawson G, Sun JM, Davlantis KS, et al. Autologous Cord Blood Infusions Are Safe and Feasible in Young Children with Autism Spectrum Disorder: Results of a Single-Center Phase I Open-Label Trial. Stem Cells Transl Med. 2017;6(5):1332-1339. PMID 28378499
  7. Sun JM, Dawson G, Franz L, et al. Infusion of human umbilical cord tissue mesenchymal stromal cells in children with autism spectrum disorder. Stem Cells Transl Med. 2020;9(10):1137-1146. PMID 32531111
  8. Nguyen Thanh L, Nguyen HP, Ngo MD, et al. Outcomes of bone marrow mononuclear cell transplantation combined with interventional education for autism spectrum disorder. Stem Cells Transl Med. 2021;10(1):14-26. PMID 32902182
  9. Villarreal-Martínez L, González-Martínez G, Sáenz-Flores M, et al. Stem Cell Therapy in the Treatment of Patients With Autism Spectrum Disorder: a Systematic Review and Meta-analysis. Stem Cell Rev Rep. 2022;18(1):155-164. PMID 34515938
  10. Qu J, Liu Z, Li L, et al. Efficacy and Safety of Stem Cell Therapy in Children With Autism Spectrum Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Pediatr. 2022;10:897398. PMID 35601435
  11. Paton MCB, Wall DA, Elwood N, et al. Safety of allogeneic umbilical cord blood infusions for the treatment of neurological conditions: a systematic review of clinical studies. Cytotherapy. 2022;24(1):2-9. PMID 34384698
  12. Price J. Cell therapy approaches to autism: a review of clinical trial data. Mol Autism. 2020;11(1):37. PMID 32448347
  13. Narzisi A, et al. Haste Makes Waste: There Is No Solid Evidence to Translate the Use of Stem Cells into Clinical Practice for Children with Autism Spectrum Disorder. Brain Sci. 2022. PMID 35892433
  14. Narzisi A, et al. Tempering expectations: considerations on the current state of stem cells therapy for autism treatment. Front Psychiatry. 2023. PMID 37854442
  15. Xu M, et al. Mesenchymal stem/stromal cell-based therapies for autism spectrum disorder: emerging evidence and clinical prospects. J Transl Med. 2026. PMID 41862938
  16. Mohtashami T, Aghayan AH, Masoudi A, et al. Therapeutic potential of mesenchymal stem cell-derived extracellular vesicles as a cell-free approach in autism spectrum disorder: A systematic review and meta-analysis of preclinical studies. Behav Brain Res. 2026;516:116478. PMID 42759891
  17. Dongfang People's Hospital. Prospective Clinical Study on Human Umbilical Cord Mesenchymal Stem Cell-Derived Exosomes for the Treatment of Childhood Autism. ClinicalTrials.gov (2025). NCT07243561
  18. Iffat Anwar Medical Complex. Combined Photo-Biomodulation At Acupuncture Points, Autologous PRP, and Umbilical Cord-Derived Exosome Therapy in Autism Spectrum Disorder. ClinicalTrials.gov (2024). NCT06600529
  19. Riordan NH, et al. Allogeneic Human Umbilical Cord Mesenchymal Stem Cells for the Treatment of Autism Spectrum Disorder in Children: Safety Profile and Effect on Cytokine Levels. Stem Cells Transl Med. 2019. PMID 31187597Ingetrokken in 2021: vermeld als waarschuwing, niet als bewijs · PMID 34847283
  20. U.S. Food and Drug Administration. Important Patient and Consumer Information About Regenerative Medicine Therapies. fda.gov. www.fda.gov
  21. International Society for Stem Cell Research. The ISSCR Guide to Stem Cell Treatments. isscr.org (2024). www.isscr.org

Klaar om de behandel­mogelijkheden te bekijken?

Vraag een gratis consult aan bij ons medisch coördinatieteam. Wij beoordelen het dossier van uw kind en geven u persoonlijk advies.

  • Klinische standaarden volgens JCI-normen
  • Reactie van de coördinator binnen 24 uur
  • Vrijblijvende medische beoordeling

De wetenschap van dichtbij

Ook complexe wetenschap moet begrijpelijk blijven

Deze beelden koppelen biologische concepten aan zorgvuldige gesprekken met artsen, die er context, grenzen en betekenis aan geven.

Visualisatie van neuronen die samen een signaalnetwerk vormen
01Cellulaire signalering, schematisch weergegeven
Visualisatie van exosomen die signaallading van een mesenchymale stamcel wegvoeren
02Cellulaire signalering, schematisch weergegeven
Visualisatie van immuuncellen die terugkeren naar een gereguleerde, evenwichtige toestand
03Immuunsignalering als samenhangend systeem

Sfeerbeelden en conceptuele illustraties. Adviezen zijn afhankelijk van een individuele medische beoordeling.